Wijnhuis Zuid en Champagne
Wij bij Wijnhuis Zuid zijn grote Champagne liefhebbers. Het is dan ook niet zo vreemd dat wij een uitgebreid Champagne assortiment hebben. Naast onze populaire huis-champagne Baron Fuente Grande Reserve, verkopen wij diverse champagnes van de bekende 'Grande Marques' zoals Moët et Chandon en Veuve Clicquot. Verder kunt u ook bij ons terecht voor diverse 'top cuvées' zoals Dom Pérignon, Bollinger Grande Année en La Grande Dame.
Champagne: een stukje geschiedenis
De geschiedenis is niet onopgemerkt voorbij gegaan aan Champagne-Ardennen. Menig religieus, militair, politiek en cultureel conflict werd hier uitgevochten en de bijdrage van de streek aan de geschiedenis van Frankrijk en Europa is onmiskenbaar. In de loop van de eeuwen hebben christelijke, royalistische en revolutionaire idealen hun stempel op Champagne-Ardenne gedrukt en een interessant historisch en architectonisch visitekaartje achtergelaten. De streek, al in de prehistorie bewoond, kwam tot grote bloei onder de Galliërs, bondgenoten van de Romeinen.
Clovis, wiens soevereiniteit erkend werd door de Kerk, was de eerste in een lange reeks van koningen die in Reims werden gekroond. Met de Champagne-jaarmarkten krijgt de in de 11de eeuw ontstane handel een platform die alle mogelijke uitwisselingen bevordert: religieuze ordes vestigen zich in Champagne-Ardenne, waarmee de Romaanse architectuur, de hoofse dichtkunst en de theologie tot bloei komen. Allengs ontwikkelt zich de gotische kunst, met haar karakteristieke sculpturen en glas-in-loodramen. Godsdienstoorlogen, politieke schermutselingen, maar ook humanisme en Renaissance zijn in de 16de en 17de eeuw bepalend voor de streek, getuige de imposante gebouwen uit die tijd. De 18de eeuw markeert de opkomst van de ambachten: textiel- en metaalindustrie, glasblazerij. Tot de ondertekening van het Wapenstilstandsverdrag in Reims in 1945 sloeg de geschiedenis vele malen bloedig toe, met de Franse Revolutie en de daarop volgende oorlogen in de 19 de en 20e eeuw, en als dieptepunt de Eerste Wereldoorlog.
Tegenwoordig koestert Champagne-Ardenne haar rijke erfgoed, dat bezoekers kunnen bewonderen in beroemde musea, zoals basiliek en museum Saint-Remi in Reims, het Museum van moderne kunst in Troyes, het Centrum voor boeken en affiches in Chaumont en het Ardennermuseum in Charleville-Mézières.
De collecties getuigen van een bevolking die eeuwenlang haar bijdrage leverde aan de totstandkoming van een fantastisch erfgoed. Als een goed schatbewaarder houdt de regio Champagne-Ardenne deze erfenis in stand en zorgt er op die manier voor dat iedereen kennis kan nemen van een aantal zeer belangrijke pagina’s in de geschiedenis van Frankrijk en Europa
Champagne: de oorsprong
Het zal je verbazen dat niet de Fransen maar de Engelsen de Champagne in de 17e eeuw hebben mousserende wijn uitgevonden. Met uitvinden bedoel ik dan dat men bewust (en reproduceerbaar) sprankelende wijn maakte. De eerste Franse documenten die naar Champagne verwijzen dateren uit 1718. In deze documenten wordt gemeld dat de oorsprong 20 jaar eerder (dus ergens rond 1698) ligt. In Engeland wordt echter in 1676 al door Sir George Etherege over de sprankelende wijn geschreven. Nu weten we dat de een Champagne-achtige sprankelend word door de tweede gisting. De truc zit in de toevoeging van suiker om de tweede gisting te bewerkstelligen. In 1662 wordt door Christopher Merret in een artikel: "Some observations concerning the ordering of wines" van de Royal Society al melding gemaakt van het bewust suiker toevoegen om de wijnen sprankelend te maken.
De officiële Franse versie van de historie is dat Dom Pérignon, een vrolijke Franse monnik uit Hautvillers (1638-1715), de Champagne heeft uitgevonden. De goede borst is echter pas in 1668 in Hautvillers gaan stunten met flessen bubblies. Alhoewel Dom Pérignon een hele tijd met wijn heeft zitten rommelen wordt door sommigen aangenomen dat hij eigenlijk niet echt begreep waarom het spul nou sprankelend werd. Reproduceerbaar waren de resultaten van zijn experimenten in het begin dan ook niet echt.
Weer een andere Franse versie (de historie is kennelijk afhankelijk van waar je woont) is dat de monniken van het Zuidfranse St. Hilaire al in 1531 de eerste sprankelende wijn maakten. Het spul werd gemaakt met de rural methode ("excusez mon french"). De tweede gisting vindt bij deze methode plaats op vat. Eigenlijk is het geen tweede gisting maar meer een voortzetting van de eerste gisting. Het spul dat op deze wijze nog steeds wordt gemaakt heet Blanquette de Limoux.
Net als nu waren er in 1600 in Frankrijk allerlei regeltjes opgesteld die het leven een stuk onaangenamer maakten. Een ervan was het verbod op het transport van flessen wijn. Dit was wel een uiterst lastige maatregel omdat je Champagne niet in een vat kan transporteren. In 1728 (38 jaar na het ontstaan van de Champagne) heeft men dit idiote regeltje om zeep geholpen en dan schieten de eerste Champagnehuizen dan ook als paddestoelen uit de grond.
Ruinart was het eerste Champagnehuis as-we-know-it (1729) opgevolgd door Chanoine (1730), Taittinger (1734), Moët (1743), Abelé (1757), Clicquot (1772) en Heidsieck (1785). Het huis Gosset claimt dat het de oudste is omdat het al sinds 1584 bestaat. Dit klopt helemaal maar het leverde tot in ver in de 18e eeuw allen maar stille wijn.
De beginjaren
Dom Oudard,was nog zo’n vrolijke monnik die ten tijde van de experimenten in Chateau Pierry zat te stoeien met bubblies. Hij kwam tot soortgelijke conclusies als Dom Pérignon hij maakte echter voornamelijk gebruik van Chardonnay druiven en die werden destijds niet zo gewaardeerd als de Pinot Noir druiven waar onze vriend Pérignon mee zat te hobbyen.
Een van de problemen van de eerste jaren was dat men niet echt goed zicht had op de hoeveelheid gist en suiker die aan de fles toegevoegd moest worden om het gistingsproces van Champagne goed te laten verlopen. Een overdosis gist kwam regelmatig voor met als lollig bijeffect dat je nog wel eens spookachtige plofgeluiden in de kelders kon horen. Mijn persoonlijke ervaringen met gist zijn ook niet echt vrolijk. Ik mag nog wel eens een flesje Duvel bier drinken maar je krijgt van dat gist onder in de fles zo'n hoofdpijn en je wordt er ook gemakkelijk teut van (n.b. het eerste is erger dan het tweede).
Anyhow, de weduwe (veuve) Barbe Clicquot had de zaken van haar echtgenoot overgenomen en zat bij gebrek aan betere activiteiten te prutsen met flessen waarbij ze constateerde dat als je de fles op zijn kop zette en er een beetje mee rommelde de gist en andere zooi naar de hals van de fles zakte.
Nu kun je natuurlijk niet de hele dag met een fles in je hand zitten zeker niet als je hem niet mag open maken). De oplossing van madame Clicquot was om gaten in haar mooie eikenhouten tafel te laten boren en daar de flesjes onderstebovenop in te zetten. Dan op zijn tijd de flesjes te bewegen om de gistresten los te maken van de binnenkant van de fles. Het resultaat was dat de resten in de hals van de fles gingen zitten en die moesten er dan uitgehaald worden alvorens een heldere Champagne overbleef. De techniek van het flesje schudden heet remuage. Mme Clicquot is er mee begonnen en de rest van de producenten hebben het kunstje rap overgenomen.
M. Francois, is de uitvinder van de densitometer. Met een densitometer kan men nauwkeurig bepalen hoeveel suiker er nog in de wijn zit na de eerste gisting. Aan de hand daarvan kan men prima de hoeveelheid gist en suiker bepalen die noodzakelijk is voor de tweede gisting. Hiermee kreeg men wat meer vat op de kwaliteit van het eindproduct en kon men voorkomen dat de flessen uit elkaar spatten als gevolg van een overdadig gistingsproces.
Napoleon was ook een aardig kereltje die in zijn tijd de nodige flesjes verorberde. Wellicht dronk hij er zoveel van dat hij daarom zijn pet scheef op zijn kop zette. Hierover zijn de wetenschappers het echter nog niet eens. Wat wel bekend is dat de strijdlustige snaak onderweg naar zijn werk vaak even langs Epernay ging om een voorraadje op te halen alvorens aan de slag te gaan. Hij was dikke maatjes met de toenmalige burgemeester van Epernay; Jean Remy Moët. Zoals je ziet deed Moët toen ook al aan PR. Het was destijds niet handig om tegn de keizer in te gaan dus dronk je maar vrolijk met hem mee. En aangezien Napoleon nogal een eigen stijl van reizen had werden de nodige flesjes onbedoeld geëxporteerd. De mythe zegt dat Napoleon slechts één veldslag heeft gevoerd zonder zijn Champagnevoorraad aan te vullen. Dit was de slag bij Waterloo. Enfin, dit is exact de reden waarom ik tegenwoordig, op weg naar mijn favoriete skioorden in Frankrijk, altijd even stop in Reims. Je weet maar nooit....
Eugène Mercier was behalve Champagneproducent ook nog een uiterst handig zakenman. Hij begreep toen al dat het marketen van een product minstens zo belangrijk is als de kwaliteit van het product. Een feit waar menige hedendaagse producent uit de streek nog steeds niet aan gewend is, gezien de behoudende en arrogante aanpak van de markt en haar klanten. Eugène had echter, in de periode van de Belle Epoque (rond 1890) een paar goede stunts verzonnen. Zijn maatje Gustav Eiffel, had een aardig torentje gebouwd in Parijs ter gelegenheid van de World Exhibition.
Om dat moois allemaal te vieren heeft Eugène een vaatje laten maken waarin 200.000 flessen Champagne konden. Hij wilde het vaatje, gevuld en wel, van Epernay naar Parijs laten sjouwen door 24 witte ossen. Klein probleempje was dat de wegen wat hobbelig waren omdat de Champagnerellen waren uitgebroken en bij die gelegenheid een stelletje vandalen menig flesje had vernietigd en en passant de weg naar de barrebiesjes had geholpen. Enfin, onder het motto "Soms zit het mee, en soms zit het tegen..." heeft Eugène razendsnel de route op laten knappen en is met zijn ossen en het vaatje op pad gegaan om drie weken later onder dat torentje van zijn maat een glaasje te nuttigen. Leuke truc: Grootste toren met grootste vat, wat een pret en exposure.
Tot op de dag van vandaag gaan de locals de Eiffeltoren op en vieren daar met een fles in de hand de nodige verjaardagen en andere plezierige gebeurtenissen. Heb dat zelf ook eens gedaan en ik kan het ieder romantisch aangelegd persoon aanbevelen om het ook eens te proberen.
Eugène had ook verzonnen dat het fenomeen Multimedia van pas zou kunnen komen bij het aan de man brengen van zijn Champagnes. Je begrijpt dat deze marketing van visie getuigde en zijn tijd ruim vooruit was. De grootse wijze waarop Eugène zijn zaken deed straalt nog steeds af op de firma Mercier. Het duidelijkste is dat te zien als je op bezoek gaat bij de kelders van Mercier. De jongens van Mercier hebben van een op zich saai fenomeen als de kelders aan de Avenue de Champagne in Epernay een heerlijk multimedia spektakel gemaakt. Nog steeds straalt de klantvriendelijkheid er van af: 7 dagen per week het hele jaar geopend, meertalige tours, goede proefsessies en een ruim aanbod van gadgets in hun winkel. Heren: chapeau!!! Jammer genoeg behoort Mercier niet tot de kwalitatief goede Champagnes. Het is echter wel, nog steeds, de best verkochte Champagne in Frankrijk. Een aardige marketing vondst van de latere generaties is nog de demi sec rosé Champagne van Mercier. Dit is de enige rosé die in demi sec vorm wordt geleverd. Daar moet je echter van houden.
Dom Pérignon: Een pionier, maar niet de uitvinder
Het feit dat menigeen denkt dat Dom Pierre Pérignon de bubblies heeft uitgevonden ligt op het vlak van Public Relations. Jawel, ook monniken doen aan PR. In dit specifieke geval werd onze olijke jurk geholpen door de lieden van het huis van Moët & Chandon. M&C heeft de rechten voor de naam Dom Pérignon van Mercier overgenomen. Sindsdien wordt de mythe dat Dom Pérignon het spul heeft uitgevonden door slimme M&C marketeers uitgebaat. Nu is het natuurlijk wel zo dat de monnik een megabijdrage heeft geleverd aan de ontwikkeling van Champagne. Hij heeft menig decennium van zijn leven besteed aan het stoeien met de bubbels.
Dom Pérignon is ooit begonnen met de productie van kwaliteitswijn en het irriteerde hem mateloos dat zijn spul CO2 (kooldioxide) bevatte. In zijn pogingen om minder CO2 in zijn wijn te krijgen is hij niet geslaagd. Erger nog; zijn pogingen veroorzaakten alleen maar een nog grotere hoeveelheid CO2 in zijn wijnen. Onder het motto: "Als het niet gaat zo als het moet, dan moet het maar zoals het gaat" is hij gaan voortborduren op wijn met CO2. De goede borst heeft een aantal leuke ontwikkelingen bedacht.
De oogst van de druiven vond in de eerste dagen in de zomer plaats. DP heeft bedacht dat een latere oogst zou leiden tot een frissere en elegantere wijn. Tot op vandaag wordt er dus in september geoogst. Er wordt nu zelfs per jaar een datum vastgesteld waarop de oogst, op zijn vroegst mag beginnen. Een aantal huizen begint dan acuut. Een aantal andere huizen, zoals M&C, wacht bewust nog even een paar dagen alvorens met de oogst te starten.
DP heeft de horizontale druivenpers uitgevonden. Zijn conclusie was dat druiven zo dicht mogelijk bij de wijngaard geperst moesten worden. In het verleden werden de druiven eerst naar een centrale plek gebracht. Het merendeel van de druiven bleek echter tijdens het transport al zodanig beschadigd (lees; uitgeperst) dat je van de restanten geen kwaliteitsspul meer kon maken. Daarnaast kwam hij er achter dat je de druiven heel zacht moest persen om tot de beste kwaliteit te komen. De kracht in een druivenpers moest niet meer zijn dan de kracht die je tussen duim en wijsvinger kan zetten. Tot op vandaag worden de druiven nog in de buurt van de wijngaarden geperst en de kracht waarmee wordt geperst is nog steeds niet groter dan de druk die tussen duim en wijsvinger opgebracht kan worden.
Zoals wellicht bekend werden de druiven vroeger in drie etappes geperst. Vriend DP was waarschijnlijk de eerste die de druiven drie maal perste. Tegenwoordig is de derde persing verboden. Last but not least heeft onze monnik bedacht dat je verschillende soorten druiven gezellig moet mixen om de beste Champagnes te maken. Tot op vandaag worden de meeste Champagnes uit een combinatie van Pinot Noir, Pinot Meunier en Chardonnay druiven gemaakt. Om het probleem van exploderende flessen te tackelen heeft DP uiteindelijk ingezien dat hij de flessen van engelse makelij (verre anglais) moest gebruiken. De eerste flessen Champagne "as we know it" werden door DP in 1690 geproduceerd.
De regelgeving
Champagne als merk is een van de best beschermde merknamen ter wereld. De heren van het Comité Interprofessionel du Vin de Champagne (CIVC) doen hun uiterste best om iedere vorm van misbruik van de naam te vermijden. In Europa is men daar prima in geslaagd. De richtlijnen zijn nu zelfs wet binnen de EU. De heren aan de ander kant van de plas maken echter nog wel eens misbruik van de naam. De regelgeving van Champagne is sinds jaar en dag strikt maar helder.
In December 1908 werd door de zittende regering bepaald dat Champagne Champagne mocht heten indien de druiven afkomstig waren uit een keurig afgebakend gebied uit de Marne en Aisne streek. Dit schoot acuut in het verkeerde keelgat van lieden die niet uit dit gebied kwamen maar wel al een tijdje druiven aanleverden aan de Champagne-industrie. Met name de boeren uit de buurt van Aubes waren niet echt blij.
In februari 1911 werd de regelgeving nog verder aangescherpt door de invoering van strafmaatregelen tegen degene die druiven uit o.a. Aube gebruikte in zijn Champagnes. Dit was de directe aanleiding voor de fameuze Champagnerellen. Deze rellen zijn behoorlijk uit de hand gelopen. 5000 boze Champagneboeren uit de Aubestreek verzamelden zich op 11 april 1911 en trokken vrolijk molesterend door de officiële Champagneregio. De straten schijnen blank te hebben gestaan van wijn en Champagne. Met behulp van een vredesmacht van 40.000 militairen werden rust en orde met harde hand hersteld. De infrastructuur en de Champagnehuizen werden door de ware veldslagen behoorlijk beschadigd.
In 1927 werd de wet weer aangepast en is er een tweede Champagnezone aan het officiële Champagnegebied is toegevoegd waardoor ook de Aube regio en Seine-et-marne weer mochten leveren ten behoeve van Champagne.
In juni 1936 is de Appellation d'Origine Controllee (A.O.C) voor Champagne opgericht. Destijds was het noodzakelijk om de kreet AOC op het etiket te zetten. Dit is nu echter wat achterhaald, Champagne mag immers pas Champagne heten indien deze wordt geproduceerd met een druif afkomstig uit een AOC goedgekeurde gebied.
Champagne vandaag
De economie gooit op dit moment roet in het spreekwoordelijke eten (of zo u wilt: in de Champagne). Toch vind ik niet dat het slecht gaat. Ik zie steeds meer mensen tijdens het jaar Champagne gaan drinken en niet afwachten tot 00:02 op 1 Januari. Het image van Champagne wordt steeds beter, het is niet meer "fout" om Champagne te drinken. In het bijzonder de jongere generatie die wat ruimer in de jas zit nipt regelmatig een glaasje zonder dat direct het schaamrood op de kaken staat. Champagne is weer leuk!
Champagne Baron Fuente
Het Champagne huis Baron Fuente werd in 1967 opgericht door Gabriel Baron en zijn vrouw Dolores Fuentes. In die tijd werd een start gemaakt met slechts een hectare wijngaarden.
Heden ten dagen is Baron Fuente in het bezit van 50 ha wijngaarden. De wijngaarden bevinden zich in de gemeente Charly sur Marne en liggen op de beste percelen van dit gebied, namelijk tegen de hellingen uitkijkend over de rivier de Marne.
De wijngaarden zijn beplant met de traditionele druivensoorten: Pinot Noir, Pinot Meunier en Chardonnay.
Baron Fuente Brut GRANDE RESERVE
Deze Champagne Grande Reserve wordt gemaakt van 60% Pinot Meunier, 30% Chardonnay en 10% Pinot Noir.Zeer belangrijk voor de druiven in het Champagne gebied is de zeer kalk rijke grond.
Elegante Champagne met een goede neus van appel, peer en perzik. De smaak is fruitig, mooi in balans en goed van structuur. Een van de mooiere Champagnes van deze gemeente, dankzij de ervaring en het vakmanschap van deze familie.
€ 25,95 per fles
Baron Fuente Brut Tradition
Deze Tradition wordt gemaakt van 70% Pinot Meunier en 30% Chardonnay.
Een subtiel samengaan van deze traditionele druivensoorten leidt tot deze klassieke Champagne die ras en body vertoont. Iets lichter van smaak dan de Brut Grande Reserve en voelt zich thuis bij elke gelegenheid !!
€ 19,95 per fles
